ریشه های ژئوپلتیکی بحران امنیتی خیبرپختونخواه و بازیگران موثر

مصاحبه با اسماعیل باقری

کارشاس مسائل شبه قاره در گفتگو با الوقت مرور کرد

کارشناس مسائل شبه قاره بی عملی دولت پاکستان در مواجهه با کشتار شیعیان را قرار گرفتن در مسیر اجرای طرح آمریکایی منطقه و قدرت گرفتن جریان های افراطی برشمرد.

الوقت- کشته شدن 20 نیروی امنیتی پاکستان طی روزهای گذشته احتمال بالا گرفتن جنگ میان دولت و شبه نظامیان گروه تحریک طالبان و به تبع آن آغاز موج نوینی از ناامنی در این کشور را دامن زده است.

در ادامه ناامنی‌ها رسانه ها از درگیری ها در منطقه کرم از توابع ایالت خیبرپختونخوا پاکستان خبر دادند. گفته شده بر اثر تیراندازی به کاروان خودروهای مسافربری که از پاراچنار به سمت پیشاور در حال تردد بودند تیراندازی شد که بر اثر آن 80 نفر جان باختند. به دنبال این حادثه موج تازه درگیری بین قبایل شیعه و اهل سنت در منطقه کرم از سر گرفته شد.

روز پنجشنبه کاروان خودروهای مسافربری شامل 200 خودرو در مسیر پاراچنار به پیشاور هدف قرار گرفتند که بر اثر آن زنان و کودکان در ادامه افراد مسن کشته شدند. بیشتر قربانیان این حادثه شیعیان پاراچنار هستند.

روز جمعه تعداد زیادی از مردم محلی در مراسم خاکسپاری قربانیان این حادثه شرکت کردند و با برپایی تظاهرات از دولت ایالتی و دولت مرکزی پاکستان خواستند که به ادامه جنایت علیه مردم پاراچنار اتمام داده شود.

امروز بعد از گذشت یک هفته تعداد جان باختگان درگیری در منطقه کرم از 100 نفر فراتر رفته است. قبایل درگیر علاوه بر کشتن مخالفان خود اموال عمومی، زمین‌های کشاورزی، بازارها و منازل مسکونی را نیز به آتش کشیدند. رسانه‌ها می گویند دولت ایالتی خیبرپختونخوا در زمینۀ برقرار آتش بس در منطقه کرم شکست خورده است. «علی امین گنداپور» سروزیر ایالت خیبرپختونخوا می‌گوید در شرایط فعلی زمان مناسبی برای بازدید از پاراچنار نیست و باید ابتدا صلح برقرار شود. مقامات محلی نیروهای امنیتی را به دلیل غفلت یا بی توجهی مواخذه می‌کنند و معتقدند اینکه نیروهای امنیتی برای 200 خودرو فقط 6 محافظ در نظر گرفته بود کمی مشکوک به نظر می‌رسد.

مع الوصف با توجه به اهمیت مبحث «الوقت» به منظور ارائه تحلیلی جامع از فعالیت جریان‌های افراطی در کشور پاکستان و علاوه بر این ارزیابی ریشه‌های ترویج تفکر جریان های افراطی و منشأ و تبعات قدرت گرفتن این گروه ها با «اسماعیل باقری»کارشناس مسائل شبه قاره و پژوهشگر شرق آسیابه گفت وگو پرداخته است.

ریشه‌های ژئوپلیتیکی بحران

این کارشناس مسائل شبه قاره در ابتدای این گفت وگو در تشریح ژئوپلیتیک ایالت خیبرپختون خواه پاکستان، تلاش برای ایجاد «پشتونستان آزاد» از سوی تحریک طالبان را عامل بحران در این منطقه عنوان و اظهار داشت: «این ایالت در دولت نوازشریف بود که با ادغام و پیوستن مناطق قبایلی آزاد و ایالت سرحد شمال غربی به عنوان یکی از ایالات مستقل‌ ایجاد شد، در آن زمان مرکز ایالت سرحد غربی «پیشاور »بود. اکنون نیز مرکز ایالت خیبر پختون‌خواه پاکستان پیشاور است. تنها منطقه‌ای که می‌توان به اهمیت آن اشاره کرد منطقه قبایلی آزاد است که شامل هفت ناحیه است. این مناطق عبارتند از: 1- وزیرستان شمالی وزیرستان جنوبی 2- خیبر 3- کرم، 4- مهمند 5- باجور 6- اروکزی است.

این ایالت در مرز بین پاکستان و افغانستان قرار گرفته است .این منطقه از جنوب ننگرهار در افغانستان شروع کار می‌شود تا جنوب استان قندهار که هم مرز با ایالت قندهار است. طول این ایالت به حدود ۸۰۰ کیلومتر می‌رسد. این منطقه مورد اختلاف افغانستان و پاکستان بوده است که این مرز را به خط مرزی «دیورند»می شناسند. این خطی است که توسط پاکستان به رسمیت شناخته شده است و تلاش می‌کند که به رسمیت شناخته شود. ولی این مرز هرگز مورد قبول افغانستان نبوده است زیرا معتقد است که این خط فرضی است چون قرارداد «دیورند»که از ١٨٩٣ ایجاد شده بود و این قرارداد صد ساله در ١٩٩٣ به پایان کار رسیده است. یکی از دلایل بروز بحران امروز افغانستان ناشی از این خط مرزی است.

مسئله دوم پیوستگی قوم پشتون است. شرایطی به وجود آمده است که پشتون‌ها به دو منطقه تقسیم شده‌اند. بخشی از آن در افغانستان و بخش عمده آن در پاکستان است. در واقع مسئله سوم بحث «پشتونستان آزاد»است که پشتون‌های پاکستان درصدد هستند در مناطق قبایلی آزاد که قبلاً با ایالت سرحد غربی ادغام شده بود و ایالت «خیبرپختونخواه »نامیده می شود دولت خودمختار خود را ایجاد کنند.